Lê Minh Đại chứng minh việc sản xuất bây giờ không lệ thuộc vào chuỗi giá trị, kinh nghiệm người thợ đất, men, lửa như ngày xưa. Khoa học công nghệ giúp rút ngắn thời gian nhiều công đoạn, từ chọn nguyên liệu, lọc đất, pha chế men, đến phần nung đốt cũng được hỗ trợ toàn phần bởi công nghệ, lò nung được điều khiển bằng chế độ tự động theo phác đồ nhiệt lập trình sẵn.
Tư duy đến với gốm của Lê Minh Đại cũng rõ nét, không tận dụng tính tuỳ biến của sản phẩm trước và sau nung để tìm yếu tố bất ngờ. Đại quan điểm: “Gốm hoàn thiện, dù hình hài thế nào, đều phải nằm trong chủ đích, ý muốn, phạm vi điều khiển của người tác tạo. Khi đã làm chủ được công nghệ, kỹ thuật, tay nghề sẽ tự đồng hành, việc làm gốm thành đơn giản, dễ ứng dụng”.
Nguyễn Dương vẽ nhiều, với trên chục năm chinh chiến, khi nhập vào gốm, loạt tác phẩm đầu tay thể hiện ngay thứ ngôn ngữ kỳ dị, chẳng theo trường phái hay hình mẫu cụ thể nào. Nguyễn Dương lấy tạo hình cho gốm từ dáng cá thòi lòi vùng nước lợ, khoác lên tạo hình ấy chiếc áo đa sắc, đa sự bằng ngôn ngữ hội họa. Thế nên, trong loạt gốm đầu tay của Nguyễn Dương, thấy rõ đậm chất đời, ở đó có phản biện xã hội, có tâm tư uẩn khuất được biểu lộ, có tưng bừng tươi mới, hoan hỉ, khoái lạc… tựu trung vào ngôn ngữ cụ thể là gốm.
Nguyễn Dương
Chiếc mâm bồng nâng niu mảnh vỡ nhân gian, vỡ chi tiết nhưng lành tổng thể.
Con cá thòi lòi bước vào nghệ thuật gốm với lớp áo tưng bừng, hoan hỉ đầy khác lạ.
Dấu ấn mùa yêu đầy mãnh liệt của cá được nhân cách hóa nên ước mơ con người.
Ở góc nhìn mỹ thuật, tạo hình trong gốm Nguyễn Dương là cuộc chơi của ngôn ngữ điêu khắc, hình quen, nhưng ý lạ. Cá chẳng còn là cá khi được nhân cách lên thành ước mơ của người thông qua các gam màu gợi lạc hoan ca, ngập tràn cơn phấn chấn. Tưởng là màu vui, hóa ra đó không phải ý người nghệ sĩ muốn thể hiện. Nguyễn Dương dùng màu, chỉ để biểu lộ: “Cuộc đời, giả dối tràn lan, bề ngoài đậm hồng tươi vui, nhưng cốt lõi trái ngược toàn tập”.
Trong hành trình sáng tác gốm, nghệ sĩ Trịnh Vũ Hiếu là người ưa thích tìm tòi, khám phá, mục đích tìm cho mình nhiều trải nghiệm mới. Loạt tác phẩm trang trí đề tài dân gian, trích từ dòng tranh thờ Hàng Trống là ví dụ cụ thể. Nghệ sĩ Trịnh Vũ Hiếu chọn những vị tiên thánh, thần phật, rồi đến các quan, hoàng, cô, cậu… quen thuộc trong dòng tranh thờ làm chi tiết trang trí nhằm tạo nên sắc thái mới, cảm nghiệm mới khi đề cập về đề tài dân gian, đây cũng là phương cách người nghệ sĩ thể nghiệm đem dân gian hòa nhịp vào đương đại.
Đề tài tranh thờ, khi chuyển thể vào gốm, trở nên gần gũi, thân quen.
Hình ảnh oai vệ của Đức Thánh Trần trên cốt thai gốm.
Nghệ sĩ Trịnh Vũ Hiếu trong công đoạn vào men.
“Tứ phủ đại công đồng” từ tranh vẽ, tường hiện vào gốm của Trịnh Vũ Hiếu.
Những gam màu tươi sáng, lung linh, với đỏ, vàng, xanh, đen, trắng… quen thuộc trong tranh Hàng Trống, được Trịnh Vũ Hiếu chuyển vào gốm chỉ với màu lam xám, nhưng bằng nhiều sắc độ đậm – lợt. Biểu đạt hình họa lên gốm giản lược nhiều chi tiết so với nguyên bản. Loạt tác phẩm hoàn thiện, vẫn ở đó sự nghiêm cẩn, truyền thống, dân gian, nhưng cách thể hiện tông màu tối giản, hòa cùng tạo hình cốt gốm, tạo nên tính hiện đại, thân quen, và thật giàu xúc cảm.
Thực hiện: Nguyễn Đình
Xem thêm
Cái duyên của nghề chơi đá cảnh
Hành trình đất nung và dấu ấn bản địa
Đào – Vớt – Bờ trong thế giới cổ ngoạn (Phần 2)
